އަހަރެމެންގެ ގެލެކްސީގެ ފުންމިނުން މަދު ހަކުރުކޮޅެއްގެ މޮލިކިއުލެއް ފެނުމާ ގުޅިގެން، މި ކާއިނާތުގައިވާ ދިރުންތަކުގެ އަސްލު ހޯދުމުގެ މަސައްކަތުގައި ސައިންސްވެރިންނަށް އާދަޔާޚިލާފު ހެއްކެއް ލިބިއްޖެއެވެ. މިލްކީވޭގެ މެދުތެރެއާ ކައިރީގައިވާ ބިޔަ މޮލިކިއުލާ ކްލައުޑެއްގެ ތެރެއިން ފެނުނު މި ހޯދުމުން ދޭހަވަނީ، ދިރުމަކަށް ބޭނުންވާ ބައެއް މުހިންމު މާއްދާތައް، ބިން އުފެދުމުގެ މާ ކުރިން ފަޒާގެ ތެރޭގައި އުފެދިފައި ހުރެދާނެ ކަމެވެ.
'ނޭޗަރ އެސްޓްރޮނޮމީ' މަޖައްލާގައި ޝާއިޢުކޮށްފައިވާ މި ކުރިއެރުން ބިނާވެފައިވަނީ، ތަރިތަކުގެ ދެމެދުގައިވާ ގޭހާއި ހިރަފުހުގެ ބޮޑު ސަރަޙައްދު ނުވަތަ 'އިންޓަރސްޓެލާ މީޑިއަމް' އިން ފެނުނު ހަތަރު ކާބަން އެކުލެވޭ ހަކުރެއް ކަމަށްވާ 'އެރިތްރިއުލޯސް' އަށެވެ. މި ކައުނުގެ މާހައުލަކީ މިހާރުވެސް 340 އަށްވުރެ ގިނަ މޮލިކިއުލްތައް އެކުލެވޭ މުއްސަނދި ކެމިކަލް ލެބޯޓްރީއެއްގެ ގޮތުގައި ފާހަގަކުރެވިފައިވާ ތަނެކެވެ. ނަމަވެސް، މި ފަހުގެ ހޯދުމަކީ ދިރުން އުފެދުނު ގޮތުގެ ތަަސްވީރު ފުރިހަމަކުރުމަށް ލިބުނު މުހިންމު އާ ބައެކެވެ.
މީގެ ކުރިން އުލްކާތަކުން ފެނިފައިވާ 'ރައިބޯސް' އަދި 'ގްލޫކޯޒް' ފަދަ ހަކުރުތަކާ ޚިލާފަށް، އެރިތްރިއުލޯސް އަކީ އަސްލު 'މޮނޯސެކަރައިޑް' އެކެވެ. މިއަށްވުރެ މުހިންމު ކަމަކީ، މިއީ 'ތްރިއޯސް ނިއުކްލީއިކް އެސިޑް' ގެ ބިންގަލަށް ބޭނުންވާ ސީދާ ކެމިކަލް މާއްދާއެއް ކަމަށް ބެލެވުމެވެ. ގިނަ ސައިންސްވެރިން ގަބޫލުކުރާ ގޮތުގައި، ދުނިޔޭގައި ދިރުމުގެ އެންމެ ކުރީގެ މަރުހަލާތަކުގައި އާރް.އެން.އޭ އަދި ޑީ.އެން.އޭ އުފެދުމުގެ ކުރިން ޓީ.އެން.އޭ ވުޖޫދުގައި އޮތެވެ.
އެސްޓްރޯކެމިސްޓް އިޒަސްކުން ޖިމެނޭޒް-ސެރާ އިސްވެ ހުންނަވައި ކުރިއަށް ގެންދިޔަ ބައިނަލްއަގުވާމީ ދިރާސާ ޓީމުން މި ހޯދުން ހޯދާފައިވަނީ ސްޕެއިންގެ ބާރުގަދަ 40 މީޓަރުގެ 'ޔެބެސް' ރޭޑިއޯ ޓެލެސްކޯޕާއި 30 މީޓަރުގެ 'އިރަމް' ޓެލެސްކޯޕް ބޭނުންކޮށްގެންނެވެ. މި އާލާތްތަކުން G+0.693-0.027 ގެ ނަމުން ނަންދެވިފައިވާ އަކުއަ މޮލިކިއުލާ ކްލައުޑެއް ތަހުގީގު ކުރިއިރު، އުންމީދު ކުރިވަރަށް ވުރެ ގިނަ އަދަދަކަށް އެރިތްރިއުލޯސް ހުރިކަން ހާމަވިއެވެ.
ދިރާސާވެރިން އެންމެ ހައިރާންވީ ތިން ކާބަން އެކުލެވޭ 'ގްލިސަރަލްޑިހައިޑް' ފަދަ ހަކުރުތައް އެތަނުން ނުފެނުމުންނެވެ. އޭގެ ބަދަލުގައި، އެރިތްރިއުލޯސް ހުރީ އޭގެ ކުދި މޮލިކިއުލްތަކަށް ވުރެ މަދުވެގެން އަށް ގުނަ އިތުރަށެވެ. މިއީ ފަޒާގައިވާ އުނދަގޫ މޮލިކިއުލްތައް އުފެދެނީ އެއްފަހަރާ އެއް ކާބަން އެޓަމް އިތުރުވެގެން ލަސްލަހުން ކަމަށް ކުރިން ގަބޫލުކުރެވުނު ގަބޫލުކުރުމަށް ލިބުނު ގޮންޖެހުމެކެވެ.
ސައިންސްވެރިން އަންދާޒާކުރާ ގޮތުގައި، މީގެ 4.1 އާއި 3.8 ބިލިއަން އަހަރު ކުރިން ހިނގި 'ލޭޓް ހެވީ ބޮމްބާޑްމަންޓް' ދުވަސްވަރު، 500,000 އާއި 50 މިލިއަން ޓަނާ ދެމެދުގެ އަދަދަކަށް މި ހަކުރު، އުލްކާތަކާއި ކޮމެޓްތަކުގެ ޒަރީއާއިން ދުނިޔޭގެ ސަތަހައަށް ފޯރާފައިވެދާނެއެވެ. އެރިތްރިއުލޯސް އަކީ އަމިއްލައަށް ދިރުމަށް ކޮންމެހެން ބޭނުންވާ އެއްޗަކަށް ނުވި ނަމަވެސް، އެއީ ފުރަތަމަ ދިރުންތައް އުފެދުމުގައި މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރި ކަމަށް ބެލެވޭ މޮލިކިއުލްތަކަށް ފަސޭހައިން ބަދަލުވެވޭ އެއްޗެކެވެ.
މި ހޯދުމުގެ ނަތީޖާ އަހަރެމެންގެ ދުނިޔެއަށްވުރެ މާ ދުރަށް ފެތުރިގެންދެއެވެ. އެރިތްރިއުލޯސް ފަދަ ހަކުރުތައް ފަޒާގެ ތެރޭގައި ގުދުރަތީ ގޮތުން އުފެދޭ ނަމަ، ދިރުމަކަށް ބޭނުންވާ އަސާސީ ކެމިކަލް މާއްދާތަކަކީ މުޅި ގެލެކްސީގައި އާންމު އެއްޗަކަށް ވެދާނެއެވެ. މިއީ ދުނިޔެއަކީ ހަމައެކަނި މިފަދަ ތަނެއް ނޫން ކަމާއި، އެހެން އެތައް ދުނިޔެތަކެއްގައި ވެސް މިފަދަ ކަންކަން ހިނގަމުންދާނެ ކަމުގެ އުފާވެރި ފުރުސަތެއް ހުޅުވައިދޭ ކަމެކެވެ.
ދިރާސާވެރިން އުންމީދު ކުރަނީ މި ހޯދުމުގެ ސަބަބުން، އާރް.އެން.އޭ ގެ މުހިންމު ބައެއް ކަމަށްވާ 'ރައިބޯސް' ހިމެނޭހެން، ދިރުމާއި ގުޅުންހުރި އިތުރު މޮލިކިއުލްތައް ފަޒާގެ ތެރެއިން ހޯދުމަށް މަގުފަހިވެގެންދާނެ ކަމަށެވެ. ކޮންމެ އާ ހޯދުމަކާއެކު، ދިރުމުގެ ސިއްރުތަކަކީ ހަމައެކަނި ދުނިޔޭގައި ނޫން، މުޅި ކައުނުގައި ލިޔެވިފައިވާ އެއްޗެއްތޯ ދެނެގަތުމަށް ސައިންސްވެރިންނަށް އިތުރު ފުރުސަތެއް ލިބިގެންދެއެވެ.
