ކާބަފައިންގެ ޒަމާނުގައި ދިވެހިންގެ ބޮޑުޢީދަކީ ކުލަގަދަ ސަގާފީ އީދެކެވެ. ފެންކުޅި ކުޅުމަކީ ދިވެހީންގެ ޢީދުގެ ބައެކެވެ. އެއީ އެންމެ ފޯރީގައި މަޖާނަގާ ޢީދު ޙަރަކާތެވެ. ރަށުގެ ކުދިބޮޑު އެންމެން ހޭލަމޭލައަށް ކޮޅުކޮޅުމައްޗަށް ދުވެނަގައި ފޯރިނަގާ ބޮޑު ޙަރަކާތަކީ އެއީއެވެ. ނަމަވެސް ފާއިތުވި މަދު އަހަރުތަކެއްގެ ތެރޭގައި، ރާއްޖޭގެ ގިނަ ރަށްރަށުގައި ޢީދުގެ އެންމެ ފޯރިގަދަ އަދި އެންމެ ގިނަ ޒުވާނުން ބައިވެރިވާ ޙަރަކާތަކަށް ވެފައިވަނީ "ކުލަ މަޖާ" ނުވަތަ ކުލަޖެހުމެވެ.
މިއާއެކު، ސޯޝަލް މީޑިއާގެ އެންމެ ހޫނު ބަހުސަކަށް މިއަދު ވެފައިވަނީ މި ސުވާލެވެ؛ "ކުލަ މަޖަލަކީ ދިވެހި ސަގާފަތެއްތަ، ނުވަތަ ބޭރުގެ އާދަކާދައެއް؟"
ފޭސްބުކްގެ ބަހުސް: ޢީދު ސަގާފަތް "ހޯލީ" އަކަށް؟
މިފަހަކަށް އައިސް ބޮޑުޢީދު ދުވަހު މުޅި ރަށް އެކީގައި ކުލަ ކުނޑި ބޭނުންކޮށްގެން ކުލަޖެހުމުގެ ބޮޑެތި ޙަރަކާތްތައް ރަށްރަށުގެ ޒުވާނުން އިސްނަގައިގެން ބާއްވައެވެ. މިކަމާ ގުޅިގެން ފޭސްބުކްގައި ދައުރުވަމުންދާ ވައިރަލްވެފައިވާ ޕޯސްޓެއްގައި މީހަކު ލިޔެފައިވެއެވެ:
"ފެންޖެހުމުގެ ބަދަލުގައި ކުލަޖެހުން! ބޮޑުޢީދުގެ ސަގާފަތް މި ބަދަލުވަނީ ހޯލީ ފެސްޓިވަލަކަށްތަ؟ ކާބަފައިންގެ ރީތި ކުޅިވަރުތައް ޒުވާނުންނަށް ކަމުނުދިޔައީ ކީއްވެ؟"
މި ޕޯސްޓަށް ކޮމެންޓްކުރި ގިނަ ބަޔަކު ތުހުމަތުކުރާ ގޮތުގައި މިއީ އަވަށްޓެރި އިންޑިއާގެ "ހޯލީ" ފެސްޓިވަލް ކޮޕީކޮށްގެން ދިވެހިން ކުރާ ކަމެކެވެ. ޒަމާނުއްސުރެ އޮތް "ފެންޖެހުން" ފަދަ އަސްލު ދިވެހި އާދަކާދަތައް މިއަދުގެ ޒުވާނުންގެ މެދުގައި ފަނޑުވެ، ބާކީވަމުންދާ ދިއުމަކީ ސަގާފީ ގޮތުން ކަންބޮޑުވާންޖެހޭ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ގިނަ ބަޔަކު ދެކެއެވެ.
"ސަގާފީ ގޮތުން އެއްބައިވުމާއި"، "އެސްތެޓިކް" ޓްރެންޑް
ދުނިޔެ ބަދަލުވަމުންދާއިރު ބޭރުގެ ސަގާފަތްތައް ދިވެހި އާދަކާދައިގެ ތެރެއަށް ވަންނަމުންދާ ގޮތް ދިރާސާކުރާ ފަރާތްތަކުން ބުނާ ގޮތުގައި، ދުނިޔޭގެ އެކި ކަންކޮޅުތަކުގައި ތަފާތު ސަގާފަތްތައް އެއްވުމާއި، އެއް ސަގާފަތެއް އަނެއް ސަގާފަތެއްގެ ތެރެއަށް ލާމެހިގެންދިއުމުގެ މައްސަލައަކީ މިއަދު އިޖުތިމާއީ ދާއިރާގައި ބޮޑު ސަމާލުކަމެއް ލިބިފައިވާ މައުލޫއެކެވެ. ސަގާފީ ގޮތުން އެއްބައިވުން ނުވަތަ ކަލްޗަރަލް އެސިމިލޭޝަންގެ ސަބަބުން މުޖުތަމައުތަކުގެ އޮނިގަނޑަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަންނަނީ ކުރިމަތިވަމުންނެވެ.
މި މަރުހަލާގައި އާންމުކޮށް ފެންނަނީ ވަކި ސަގާފީ ގުރޫޕަކުން އެ ގުރޫޕެއްގެ އަސްލު އާދަކާދަތަކާއި، ބަހާއި، އަދި ގަބޫލުކުރުންތައް ދޫކޮށް، އެ ބަޔަކު ދިރިއުޅޭ މައި މުޖުތަމައުގެ ސަގާފަތާ އެއްގޮތްވުމެވެ. މިއީ ގިނަ ފަހަރަށް ހިޖުރަކުރުމުގެ ސަބަބުން ނުވަތަ ތަފާތު ނަސްލުތަކުގެ މީހުން އެކުގައި ދިރިއުޅެން ފެށުމުން ކުރިމަތިވާ ކަމެކެވެ.
މިކަމާ ގުޅޭގޮތުން މާހިރުން ފާހަގަކުރާ ގޮތުގައި، ސަގާފީ ގޮތުން އެއްބައިވުމުގެ ސަބަބުން އިޖުތިމާއީ އެއްބައިވަންތަކަން އިތުރުވެ، ތަފާތު ކުރުންތައް ކުޑަވުމަށް މަގުފަހިވެއެވެ. ނަމަވެސް، މީގެ ނޭދެވޭ އަސަރެއްގެ ގޮތުން ކުދި ސަގާފަތްތަކުގެ މުއްސަނދިކަން ގެއްލި، އަމިއްލަވަންތަކަން ފުހެވިގެން ދިއުމުގެ ބިރު އޮންނަކަން ވެސް ފާހަގަކުރެވެއެވެ.
ބައެއް ޒުވާނުންނަށް މިއީ ބޭރުގެ ދީނީ ނުވަތަ ސަގާފީ ކަމެއްގެ ގޮތުގައި ވިސްނުމުގެ ބަދަލުގައި، ހަމައެކަނި "ޓްރެންޑީ" ކަމެކެވެ.
މިކަމުގެ އަސްލަކީ ސޯޝަލް މީޑިއާގެ "އިފެކްޓް" އެވެ. ފޭސްބުކް، އިންސްޓަގްރާމް އަދި ޓިކްޓޮކްގައި "އެސްތެޓިކް" ނުވަތަ ކުލަގަދަ، ރީތި ވީޑިއޯއަކާއި ފޮޓޯއެއްލާން ޒުވާނުން ބޭނުންވެއެވެ. އާދައިގެ ފެން ބާލިދީއަކުން ފެންޖެހުމަށްވުރެ، ވައިގެ ތެރެއަށް ކުލަ ކުނޑިތައް ބުރުވާލައިގެން ނަގާ ފޮޓޯތައް ސޯޝަލް މީޑިއާގައި މާ "ވައިރަލް" ވެއެވެ. ނަތީޖާއަކީ، އޮންލައިން ލައިކްސްތަކަކަށްޓަކައި ކާބަފައިންގެ އަސްލު ސަގާފަތް ޤުރުބާންވަމުންދިއުމެވެ.
އިޤްތިޞާދީ ބުރައާއި ތިމާވެށީގެ ނުރައްކާ
ކުލަ މަޖަލަކީ ހަމައެކަނި ސަގާފީ މައްސަލައެއް ނޫނެވެ. މީގެ ފަހަތުގައި އިޤްތިޞާދީ އަދި ތިމާވެށީގެ ގެއްލުންތަކެއްވެސް އެބަހުއްޓެވެ. ޢީދާ ދިމާކޮށް ރަށްރަށުގެ ޖަމްޢިއްޔާތަކުންނާއި ޒުވާނުން ބޭރު ޤައުމުތަކުން އެތައް ހާސް ކުލަ ކުނޑި ޕެކެޓްތަކެއް ރާއްޖެއަށް އިމްޕޯޓްކުރެއެވެ. މިއީ ޢީދުގެ އުފާލުމަށްޓަކައި ބޭރުވަމުންދާ ބޭކާރު ފައިސާއެވެ.
އަނެއްކޮޅުން، މި ކުލަތަކުގެ ސަބަބުން ރަށުގެ ތިމާވެއްޓަށް ކުރާ އަސަރު ކުޑައެއް ނޫނެވެ. ކުލަޖެހުމަށްފަހު ރަށުގެ ކާނުތަކާއި، މަގުތަކާއި، ގޭގޭގެ ފާރުތައް ހުންނަނީ ހަޑިވެފައެވެ. ގިނަ ފަހަރަށް ބޭނުންކުރާ ބާވަތްތަކުގެ ސަބަބުން މި ކުލަތައް ފިލުވަން އުނދަގޫވެ، ރަށުގެ ރީތިކަން ގެއްލެއެވެ. އަދި ވިއްސާރަވެ، މި ކުލަ ކުނޑިތައް ފެނާއެކު ދެމިގެން ގޮސް ރަށުގެ ފަޅުތެރެއަށާއި މޫދަށް އެކުވުމުން ކަނޑުގެ ދިރުންތަކަށް ގެއްލުންވުމުގެ ފުރުޞަތު އޮވެއެވެ.
ޚުލާޞާ: ޒަމާނީ ބަދަލުތަކާއެކު ސަގާފަތް ހިމާޔަތްކުރުން
ޢީދަކީ އުފާާކުރުމެވެ. ޒަމާނަށް އަންނަ ބަދަލުތަކާއެކު ކުޅިވަރުތަކަށް ބަދަލު އައުމަކީ ޠަބީޢީ ކަމެކެވެ. ނަމަވެސް، އެ ބަދަލެއްގެ ސަބަބުން ޤައުމުގެ އަމިއްލަވަންތަކަމާއި ސަގާފަތް މުޅިން ފޮހެވިގެންދާނަމަ، އެއީ ވިސްނާލަންޖެހޭ ކަމެކެވެ.
"ކުލަ މަޖަލުގެ" ނިވާފަތްގަނޑުގައި ތިބެ، ބޭރުގެ އާދަކާދަތަކަށް ދިވެހި ބޮޑުޢީދު ދޫކޮށްލުމުގެ ބަދަލުގައި، ދިވެހިވަންތަ ފެންޖެހުމާއި، ބޮޑުބެރާއި، ސަގާފީ ކުޅިވަރުތައް ޒަމާނީ ގޮތަކަށް ދިރުވައި އާލާކުރުން މާ ބުއްދިވެރި ނޫންބާވައެވެ؟
