އީރާނުގެ އެންމެ މަތީ ވެރިޔާ އާޔަތުﷲ އަލީ ޚާމަނާއީ އަކީ އެ ގައުމުގެ ޒަމާނީ ތާރީޚު ބައްޓަންކުރުމުގައި އެންމެ މުހިންމު ދައުރެއް އަދާކުރެއްވި އެއް ޝަޚުސިއްޔަތެވެ. 1989 ވަނަ އަހަރު އީރާނުގެ އިންގިލާބީ ބާނީ އާޔަތުﷲ ޚުމައިނީ އަވަހާރަވުމާ ގުޅިގެން ވެރިކަމާ ހަވާލުވެވަޑައިގަތް ޚާމަނާއީ ވަނީ ގާތްގަނޑަކަށް ހަތަރު ދަހަރަވަންދެން އީރާނުގެ ސިޔާސީ އަދި ދީނީ އިސްވެރިޔާގެ ގޮތުގައި ދެމިހުންނަވާފައެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ ޒައާމަތުގައި އީރާނުން ވަނީ ހުޅަނގުގެ ނުފޫޒާ ދެކޮޅަށް ތެދުވެ، އަމިއްލަ ފައިމައްޗަށް ތެދުވުމުގެ ވަރުގަދަ ސިޔާސަތެއް ގެންގުޅެފައެވެ.
ޒައާމަތުގެ ކުރީކޮޅާއި ތަޖުރިބާ
ޚާމަނާއީގެ ސިޔާސީ ފިކުރު ބައްޓަންވުމުގައި 1980 ގެ އަހަރުތަކުގައި އީރާނާއި އިރާގާ ދެމެދު ކުރެވުނު ދިގުލީ ހަނގުރާމަ ވަރަށް ބޮޑު ދައުރެއް އަދާކުރިއެވެ. އެ ހަނގުރާމައިގެ ދުވަސްވަރު އީރާނުގެ ރައީސްގެ މަގާމުގައި ހުންނަވައިގެން އެމަނިކުފާނު ކުރެއްވި ތަޖުރިބާތަކުގެ ސަބަބުން، ހުޅަނގުގެ ގައުމުތަކާއި އެމެރިކާއަށް އޮތް އިތުބާރު ކުޑަވެގެން ދިޔައެވެ. މި ތަޖުރިބާގެ އަލީގައި، އީރާނަކީ އަބަދުވެސް ބޭރުގެ ނުރައްކާތަކުން ސަލާމަތްވުމަށްޓަކައި ދިފާއީ ގޮތުން ވަރުގަދަ ގައުމަކަށް ވާންޖެހޭނެ ކަމަށް އެމަނިކުފާނު ގަބޫލުކުރެއްވިއެވެ.
އިސްލާމީ އިންގިލާބީ ގާޑުންނާއި ސަރަހައްދީ ނުފޫޒު
ޚާމަނާއީގެ ވެރިކަމުގައި އީރާނުގެ އިސްލާމީ އިންގިލާބީ ގާޑުން (އައި.އާރް.ޖީ.ސީ) އަކީ ހަމައެކަނި އަސްކަރީ ބާރެއްގެ ބަދަލުގައި، ގައުމުގެ އިގްތިސާދީ އަދި ސިޔާސީ ނިޒާމުގެ މައިބަދައަށް ބަދަލުކުރެއްވިއެވެ. މީގެ އިތުރުން، މެދުއިރުމަތީގެ އެކި ގައުމުތަކުގައި އީރާނަށް ތާއީދުކުރާ ޖަމާއަތްތަކުގެ ނެޓްވޯކެއް ނުވަތަ "އެކްސިސް އޮފް ރެސިސްޓެންސް" ބިނާކުރެއްވުމަކީ ޚާމަނާއީގެ އެންމެ ބޮޑު އެއް ކާމިޔާބީއެވެ. މީގެ ތެރޭގައި ލުބުނާނުގެ ހިޒްބުﷲ އާއި ފަލަސްތީނުގެ ހަމާސް ފަދަ ޖަމާއަތްތައް ހިމެނެއެވެ.
އިގްތިސާދީ ދަތިކުރުންތަކާއި ދާޚިލީ ގޮންޖެހުންތައް
ޚާމަނާއީގެ ވެރިކަމުގެ ފަހު އަހަރުތަކުގައި އީރާނަށް ވަނީ ބޮޑެތި ގޮންޖެހުންތަކާ ކުރިމަތިލާން ޖެހިފައެވެ. ހުޅަނގުން އެޅި ހަރުކަށި އިގްތިސާދީ ފިޔަވަޅުތަކުގެ ސަބަބުން ގައުމުގެ އިގްތިސާދަށް ބޮޑެތި ލޮޅުންތަކެއް އެރިއެވެ. މިކަމާ ގުޅިގެންނާއި، އަމިއްލަ މިނިވަންކަމަށް އެދި އީރާނުގެ ޒުވާން ޖީލުން ތަފާތު އެކި ފަހަރުމަތިން މުޒާހަރާތައް ކުރިއަށް ގެންގޮސްފައިވެއެވެ. ނަމަވެސް، ޚާމަނާއީ އަބަދުވެސް ދެމިހުންނެވީ އީރާނުގެ އިސްލާމީ އުސޫލުތަކާއި މިނިވަންކަން ދެމެހެއްޓުމުގެ ހަރުކަށި ސިޔާސަތުގައެވެ.
އާޔަތުﷲ އަލީ ޚާމަނާއީ އަކީ އީރާނުގެ ސިޔާދަތު ރައްކާތެރިކުރުމަށްޓަކައި ހުޅަނގުގެ ބާރުތަކާ ކުރިމަތިލެއްވި ވަރުގަދަ ލީޑަރެކެވެ. އެމަނިކުފާނުގެ ވަކިވެދިއުމަކީ މުޅި މެދުއިރުމަތީގެ ސިޔާސީ މަސްރަހަށް ބޮޑެތި ބަދަލުތަކެއް އަންނާނެ ކަމެއް ކަމަށް ބެލެވެއެވެ. ޚާމަނާއީ ދޫކުރެއްވި އެންމެ ބޮޑު ތަރިކައަކީ ބޭރުގެ ނުފޫޒުން އެއްކިބާވެފައިވާ، އަމިއްލަ ދިފާއީ ބާރުގެ މައްޗަށް ބިނާވެފައިވާ އީރާނެއް ބިނާކުރުމުގެ ފިކުރެވެ.
